---

Η ιστοσελίδα koinsep.org αποτελεί μια πλατφόρμα ενημέρωσης και υποστήριξης για Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (ΚοινΣΕπ) και φορείς της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας στην Ελλάδα. Παρέχει πληροφορίες για την ίδρυση και διαχείριση ΚοινΣΕπ, όπως οδηγούς, νέα για επιδοτήσεις, νομικές και φορολογικές συμβουλές, καθώς και επικαιροποιημένα θέματα για τη λειτουργία τους. Απευθύνεται σε επαγγελματίες και πολίτες που επιθυμούν να συμβάλλουν στην κοινωνική οικονομία, ενισχύοντας την τοπική ανάπτυξη και τις κοινωνικές δράσεις και λειτουργει μέχρι σήμερα ανελλιπώς από το 2012

---

Εάν αποφασίσετε την δημιουργία της δικής σας ΚοινΣΕπ και έχετε μια καλή ιδέα που πληροί τα κριτήρια του νόμου 4430/2016 ελάτε σε επαφή μαζί μας από εδώ για να σας βοηθήσουμε με την 12χρονη εμπειρία μας στον τομέα της Κοινωνικής Οικονομίας και στην Δημιουργία άνω των 730 Επιτυχημένων ΚοινΣΕπ

---

Η έδρα μιας Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης (ΚοινΣΕπ) δεν είναι απλώς μια διεύθυνση στο Γ.Ε.ΜΗ. Είναι ο «κόμβος» όπου συναντιούνται η ταυτότητα του φορέα, η φορολογική και διοικητική συμμόρφωση, η λειτουργική οργάνωση, αλλά και η εικόνα του προς ωφελούμενους, συνεργάτες και χρηματοδότες.

Παράλληλα, η συστέγαση —η διάθεση και χρήση κοινών χώρων με άλλες οντότητες— μπορεί να μειώσει κόστος, να ενισχύσει συνέργειες και να δημιουργήσει οικοσυστήματα κοινωνικής καινοτομίας. Όμως, φέρνει μαζί της νομικές, φορολογικές, ασφαλιστικές, εργασιακές και κανονιστικές απαιτήσεις που πρέπει να χαρτογραφηθούν σωστά από την αρχή.

Ο στόχος του παρόντος οδηγού/διατριβής είναι να δώσει σαφή, εφαρμόσιμα βήματα και πλήρη εικόνα για το τι ισχύει στην πράξη με την έδρα της ΚοινΣΕπ και τη συστέγαση με άλλες δομές: από τις μορφές έδρας και τα έγγραφα που χρειάζονται, μέχρι την κατανομή κόστους, την προστασία δεδομένων, την ασφάλεια και τις σχέσεις με Δ.Ο.Υ., Γ.Ε.ΜΗ., Δήμους και ελέγχους.

Θα βρείτε επίσης checklist συμμόρφωσης, υπόδειγμα ρητρών συστέγασης, πίνακα σεναρίων συστέγασης και SWOT ώστε να πάρετε τεκμηριωμένες αποφάσεις.

1) Τύποι έδρας & πρακτικές επιλογές

1.1 Τι θεωρείται «έδρα»

• Κύρια έδρα: Η διεύθυνση που δηλώνεται στο Γ.Ε.ΜΗ. και στη Δ.Ο.Υ., αναγράφεται στα παραστατικά και φιλοξενεί (ή δύναται να φιλοξενεί) διοίκηση/αρχεία/παροχή υπηρεσιών.
• Υποκατάστημα: Χώρος πρόσθετης δραστηριότητας (π.χ. κατάστημα, εργαστήριο). Δηλώνεται χωριστά στη Δ.Ο.Υ./myAADE.
• Χώρος διοίκησης vs. χώρος δραστηριότητας: Μπορεί να συμπίπτουν ή να διαφέρουν, αρκεί η κάθε χρήση να τεκμηριώνεται.

1.2 Επιτρεπτές λύσεις για ΚοινΣΕπ

• Ιδιόκτητος χώρος (συμβόλαιο ιδιοκτησίας + τεκμήρια χρήσης).
• Μισθωμένος χώρος (ηλεκτρονικό μισθωτήριο στο myAADE).
• Παραχώρηση χρήσης (σύμβαση παραχώρησης με ιδιώτη/φορέα/Δήμο).
• Συν-χρήση/συστέγαση με άλλη οντότητα (ΚοινΣΕπ, ΑΜΚΕ/ΜΚΟ, ΙΚΕ κ.λπ.) με σύμβαση συστέγασης/συν-χρήσης.
• Coworking/θερμοκοιτίδα (σύμβαση υπηρεσιών + βεβαίωση χρήσης διεύθυνσης).
• Κατ’ οίκον έδρα (μόνο όπου επιτρέπεται από χρήσεις γης/κανονισμούς πολυκατοικίας και χωρίς όχληση ή απαγορευμένη επαγγελματική χρήση).

Σημαντικό: Οι χρήσεις γης, οι κανονισμοί πολυκατοικίας, οι υγειονομικοί και πυρασφαλείας κανόνες και ενδεχόμενες ειδικές άδειες (π.χ. για τρόφιμα, προσχολική αγωγή, εργαστήρια) υπερισχύουν της «ευκολίας» μιας διεύθυνσης. Ελέγξτε τα τοπικά δεδομένα πριν δέσμευση.

2) Συστέγαση: έννοια, όρια, προϋποθέσεις

2.1 Τι είναι συστέγαση

Η συστέγαση είναι η νομικά ρυθμισμένη συνύπαρξη δύο ή περισσότερων οντοτήτων στον ίδιο φυσικό χώρο, με διαφανείς κανόνες:

• Καθορισμένοι χώροι (ιδιαίτεροι/κοινοί).
• Κατανομή κόστους (μίσθωμα, ΔΕΚΟ, κοινόχρηστα, internet).
• Κανονισμός λειτουργίας (ωράριο, κλειδιά/ασφάλεια, καθαριότητα, αποθήκευση).
• Συμμόρφωση (προσωπικά δεδομένα, αρχεία, ασφάλεια & υγεία στην εργασία, προσβασιμότητα ΑμεΑ όπου απαιτείται).

2.2 Πότε είναι νόμιμη

• Υπάρχει τίτλος χρήσης για όλους (μισθωτήριο/παραχώρηση/σύμβαση υπηρεσιών).
• Οι δραστηριότητες όλων επιτρέπονται από τη χρήση γης/άδειες.
• Τηρούνται διακριτά αρχεία (λογιστικά/φορολογικά/ωφελουμένων).
• Δεν δημιουργείται τεχνητή ανάμιξη συναλλαγών (παραστατικά, ταμεία, POS, ταυτότητα προσωπικού).
• Ορίζονται ευθύνες για κοινόχρηστα, ζημιές, ασφάλιση.

3) Φορολογικά–διοικητικά απαιτούμενα (στην πράξη)

• Μισθωτήριο/σύμβαση: Καταχώριση στο myAADE (για μίσθωση/υπoμίσθωση). Για παραχώρηση, γραπτή σύμβαση και τεκμηρίωση αξίας/μη αξίας.
• Δήλωση έδρας/ΚΑΔ: Επικαιροποίηση στη Δ.Ο.Υ. και στο Γ.Ε.ΜΗ. (αν αλλάξει διεύθυνση ή προστεθεί υποκατάστημα).
• Πινακίδα & στοιχεία**: Ορθή αναγραφή επωνυμίας, ΑΦΜ, Γ.Ε.ΜΗ. σε χώρο και παραστατικά.
• POS/τιμολόγηση: Διακριτά για κάθε οντότητα. Μην χρησιμοποιείτε «κοινό» POS/σελίδες τιμολόγησης.
• GDPR: Κλειδωμένοι φάκελοι/ντουλάπια, ρόλοι πρόσβασης, σύνδεση Wi-Fi με VLAN/guest όπου χρειάζεται.
• Ασφάλιση χώρου: Ρητή κάλυψη συστέγασης και ευθυνών τρίτων.
• ΥΑΕ & Πυρασφάλεια: Εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου (όπου απαιτείται), σήμανση, έξοδοι κινδύνου, πυροσβεστήρες, βιβλία συντήρησης.

4) Μοντέλα συστέγασης – Πίνακας σεναρίων

5) SWOT συστέγασης για ΚοινΣΕπ

• S (Ισχυρά): Μείωση κόστους, δικτύωση, κοινές προμήθειες, ταχύτερη ωρίμανση έργων.
• W (Αδύνατα): Πιθανή σύγχυση ρόλων, κοινόχρηστοι πόροι χωρίς κανόνες, θόρυβος.
• O (Ευκαιρίες): Κοινές προτάσεις χρηματοδότησης, διαμοιρασμός εξοπλισμού, προβολή.
• T (Απειλές): Έλεγχοι για ανάμιξη συναλλαγών, παραβίαση GDPR, αθέτηση συμβαλλομένων.

6) Checklist συμμόρφωσης (πριν μπείτε στο χώρο)

1. Έγγραφα χώρου: μισθωτήριο/παραχώρηση/συμβάσεις – καταχωρισμένα/υπογεγραμμένα.
2. Χρήσεις γης/ειδικές άδειες: βεβαίωση καταλληλότητας για τους ΚΑΔ σας.
3. Σύμβαση συστέγασης: όροι, κόστη, κανόνες, λήξη/καταγγελία.
4. GDPR: ξεχωριστά ερμάρια/servers, πολιτικές πρόσβασης.
5. Φορολογικά: ενημέρωση Δ.Ο.Υ./Γ.Ε.ΜΗ., διακριτά POS/τιμολόγια.
6. Ασφάλεια: ασφαλιστήριο που καλύπτει συστέγαση/αστική ευθύνη.
7. ΥΑΕ/Πυρασφάλεια/Υγειονομικά: μέσα, σήμανση, βιβλία.
8. Προσβασιμότητα: όπου απαιτείται από τη φύση υπηρεσιών/έργου.
9. Πινακίδα & στοιχεία: ορθή σήμανση, ώρα λειτουργίας, υπεύθυνος.
10. Κανονισμός λειτουργίας: κλειδιά, ασφάλεια, καθαριότητα, χρήση αιθουσών.

7) Πυλώνες «καλής» σύμβασης συστέγασης (συνοπτικό υπόδειγμα ρητρών)

Ενδεικτικό περιεχόμενο – προσαρμόστε το με νομικό σύμβουλο.

1. Αντικείμενο: Περιγραφή χώρου, τ.μ., κοινόχρηστα, εξοπλισμός.
2. Διάρκεια–Λύση: Συγκεκριμένη διάρκεια, ανανεώσεις, προθεσμία καταγγελίας.
3. Οικονομικοί όροι: Μίσθωμα/συμμετοχή σε έξοδα (τύπος επιμερισμού: ανά τ.μ./άτομα/ώρες).
4. Χρήσεις–Περιορισμοί: Επιτρεπόμενες δραστηριότητες, ώρες, εκδηλώσεις.
5. Ασφάλεια–Συντήρηση: Ποιος ασφαλίζει, ποιος συντηρεί, καταγραφή βλαβών.
6. Εξοπλισμός: Λίστα, ευθύνη, διαδικασία κράτησης/χρήσης.
7. GDPR & εμπιστευτικότητα: Πρόσβαση σε δεδομένα, ευθύνη παραβίασης.
8. ΥΑΕ/Πυρασφάλεια: Τήρηση κανόνων, εκπαίδευση προσωπικού.
9. Ευθύνη–Αστική ευθύνη: Όρια, απαλλαγές, διαδικασία αναγγελίας ζημιών.
10. Εμφάνιση–Προβολή: Πινακίδες/λογότυπα, κοινές καμπάνιες κατόπιν συμφωνίας.
11. Έλεγχοι Αρχών: Συνεργασία, προσκόμιση εγγράφων, διακριτά αρχεία.
12. Επίλυση διαφορών: Διαμεσολάβηση/διαιτησία ή δικαστήρια έδρας ακινήτου.

8) Συχνές «γκρίζες ζώνες» & πώς λύνονται

• Κοινό POS/ταμείο → Απαγορευτικό: κάθε οντότητα το δικό της.
• Κοινή αποθήκευση φακέλων ωφελουμένων → Διακριτός χώρος/κλειδιά, καταγραφή πρόσβασης.
• Άδειες για ειδικούς χώρους (π.χ. τρόφιμα, εργαστήρια) → Αυτοτελής συμμόρφωση ανά οντότητα ή σαφής υπεύθυνος χώρου.
• Εργαζόμενοι που εξυπηρετούν «και τους δύο» → Ρητή σύμβαση/παραστατικά παροχής υπηρεσιών, όχι «στο περίπου».
• Προβολή στο ίδιο γραφείο → Διακριτή σήμανση/branding, σαφές ποιος παρέχει τι.

9) Βήμα-προς-βήμα: απόφαση & υλοποίηση

1. Χαρτογράφηση αναγκών (ωράριο, εξοπλισμός, ιδιωτικότητα, προσβασιμότητα).
2. Έλεγχος κανονισμών (χρήσεις γης/άδειες/κανονισμοί κτιρίου).
3. Επιλογή μοντέλου (μίσθωση, παραχώρηση, coworking, συστέγαση).
4. Σύνταξη συμβάσεων (μισθωτήριο/myAADE + σύμβαση συστέγασης + πολιτικές GDPR).
5. Τεχνική θωράκιση (κλειδώματα, Wi-Fi, σήμανση, πυρασφάλεια).
6. Φορολογικές δηλώσεις (Δ.Ο.Υ./Γ.Ε.ΜΗ., ΚΑΔ, POS).
7. Λειτουργικός κανονισμός (κοινόχρηστα, κρατήσεις αιθουσών, καθαριότητα).
8. Εκπαίδευση ομάδας (GDPR/ΥΑΕ/πρωτόκολλα επισκεπτών).
9. Έναρξη λειτουργίας (πινακίδα, ενημέρωση ιστοσελίδας, χαρτογράφηση πρόσβασης).
10. Περιοδικός έλεγχος (ετήσια ανασκόπηση συμβάσεων, ασφάλισης, συμμόρφωσης).

10) Μικρές «χρυσές» πρακτικές

• Διπλές κλειδαριές για ντουλάπια με προσωπικά δεδομένα.
• Χωριστά SSID για προσωπικό/επισκέπτες.
• Logbook επισκεπτών σε χώρους παροχής κοινωνικών υπηρεσιών.
• Οπτική σήμανση ανά οντότητα (χωρίς να μπερδεύονται τα brands).
• One-page memo σε όλους τους συνεργάτες με βασικούς κανόνες χώρου.

Η σωστή επιλογή και ορθή θωράκιση της έδρας μιας ΚοινΣΕπ είναι θεμέλιο σοβαρότητας, νομιμότητας και αξιοπιστίας. Η συστέγαση μπορεί να γίνει επιταχυντής κοινωνικού αντικτύπου και βιωσιμότητας, εφόσον στηρίζεται σε καθαρούς κανόνες, γραπτές συμφωνίες και συνεπή τήρηση των υποχρεώσεων (φορολογικών, κανονιστικών, ασφαλιστικών, προστασίας δεδομένων). Με τον οδηγό αυτό έχετε στα χέρια σας μια πλήρη πυξίδα: από τα είδη έδρας και τις συμβάσεις μέχρι τα checklists και τα «γκρίζα» σημεία της καθημερινότητας.

Πριν την τελική απόφαση, ελέγξτε τοπικές χρήσεις γης, ειδικές άδειες και τυχόν νεότερες εγκυκλίους, και συντονιστείτε με λογιστή, νομικό και τον ιδιοκτήτη/παραχωρητή του χώρου. Με σωστή προετοιμασία, η έδρα σας γίνεται ζωντανό κέντρο κοινωνικής καινοτομίας και η συστέγαση ένα δίκτυο συνεργειών που μειώνει κόστη, αυξάνει δυναμική και χτίζει εμπιστοσύνη στην κοινότητα που υπηρετείτε.

Η Κοινωνική Οικονομία στην Πράξη