---

Η ιστοσελίδα koinsep.org αποτελεί μια πλατφόρμα ενημέρωσης και υποστήριξης για Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (ΚοινΣΕπ) και φορείς της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας στην Ελλάδα. Παρέχει πληροφορίες για την ίδρυση και διαχείριση ΚοινΣΕπ, όπως οδηγούς, νέα για επιδοτήσεις, νομικές και φορολογικές συμβουλές, καθώς και επικαιροποιημένα θέματα για τη λειτουργία τους. Απευθύνεται σε επαγγελματίες και πολίτες που επιθυμούν να συμβάλλουν στην κοινωνική οικονομία, ενισχύοντας την τοπική ανάπτυξη και τις κοινωνικές δράσεις και λειτουργει μέχρι σήμερα ανελλιπώς από το 2012

---

Εάν αποφασίσετε την δημιουργία της δικής σας ΚοινΣΕπ και έχετε μια καλή ιδέα που πληροί τα κριτήρια του νόμου 4430/2016 ελάτε σε επαφή μαζί μας από εδώ για να σας βοηθήσουμε με την 12χρονη εμπειρία μας στον τομέα της Κοινωνικής Οικονομίας και στην Δημιουργία άνω των 750 Επιτυχημένων ΚοινΣΕπ

---

Κάθε ΚοινΣΕπ που γεννιέται σε έναν δήμο, δεν είναι απλώς μια «ακόμη επιχείρηση». Είναι ένας νέος κοινωνικός παίκτης που διεκδικεί ρόλο, χώρο και λόγο μέσα στο τοπικό οικοσύστημα: διεκδικεί έργα, αξιοποιεί πόρους, φέρνει σε επαφή πολίτες, ευάλωτες ομάδες, τοπικούς φορείς, επιχειρηματίες. Αυτό από μόνο του είναι μια πράξη πολιτική – όχι κομματική, αλλά βαθιά πολιτική, γιατί αλλάζει τις ισορροπίες στην τοπική κοινωνία.

Από την άλλη πλευρά, η τοπική πολιτική –δήμαρχοι, δημοτικά συμβούλια, παρατάξεις, άτυπα δίκτυα επιρροής– λειτουργεί μέσα από δικές της λογικές: εκλογικοί κύκλοι, αντιπαραθέσεις, συμμαχίες, προσωπικές φιλοδοξίες. Σε αυτό το περιβάλλον, οι ΚοινΣΕπ συχνά αντιμετωπίζονται είτε ως «χρήσιμα εργαλεία» για να υλοποιηθούν έργα χαμηλού κόστους, είτε ως «απειλή» για το πώς μέχρι σήμερα κάποιοι διαχειρίζονταν έργα, αναθέσεις, προγράμματα ή επιρροή.

Έτσι γεννιέται το ερώτημα: ΚοινΣΕπ και τοπική πολιτική – σύγκρουση ή συνέργεια;

Η απάντηση δεν είναι ούτε απλή ούτε μονοδιάστατη. Υπάρχουν δήμοι που βλέπουν τις ΚοινΣΕπ ως «μαγαζάκια» του δημάρχου ή της αντιπολίτευσης. Υπάρχουν ΚοινΣΕπ που στήθηκαν καθαρά για να εξυπηρετήσουν πολιτικά συμφέροντα. Υπάρχουν όμως και παραδείγματα όπου η συνεργασία δήμων–ΚοινΣΕπ έφερε πραγματικές αλλαγές: κοινωνικές δομές που δεν θα υπήρχαν αλλιώς, ένταξη ανέργων, στήριξη ευάλωτων, τοπικά προϊόντα που απέκτησαν υπεραξία, νέες θέσεις εργασίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο στόχος της παρούσας διατριβής δεν είναι να «αγιοποιήσει» τις ΚοινΣΕπ, ούτε να «δαιμονοποιήσει» την τοπική πολιτική. Είναι να εξηγήσει:

• Γιατί η σύγκρουση είναι τόσο συχνή.
• Ποιες παγίδες κρύβονται όταν μια ΚοινΣΕπ γίνεται ουρά μιας παράταξης ή όταν ένας δήμος βλέπει την Κοινωνική Οικονομία μόνο ως εργολαβία.
• Πώς μπορεί να δημιουργηθεί ώριμη, κριτική, αλλά σταθερή συνέργεια ανάμεσα στις ΚοινΣΕπ και την τοπική πολιτική, με όρους διαφάνειας, ισοτιμίας και κοινού οράματος για την τοπική ανάπτυξη.

Η σχέση ΚοινΣΕπ–τοπικής πολιτικής είναι στην ουσία της μια σχέση ισορροπίας: ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη για θεσμική στήριξη και στην υποχρέωση για ανεξαρτησία, ανάμεσα στη συνεργασία και στον έλεγχο, ανάμεσα στο «μαζί» και στο «κρατάω την απόστασή μου». Αν αυτή η ισορροπία σπάσει, οι ΚοινΣΕπ κινδυνεύουν να χάσουν τον κοινωνικό τους χαρακτήρα και να γίνουν απλά «εργαλεία εξουσίας», ενώ οι δήμοι χάνουν έναν πολύτιμο σύμμαχο στην προσπάθεια για κοινωνική συνοχή και βιώσιμη ανάπτυξη.

Η διατριβή που ακολουθεί επιχειρεί να βάλει τάξη σε αυτή την πολύπλοκη σχέση, να αναδείξει τις διαστάσεις της σύγκρουσης, τις δυνατότητες της συνέργειας και –το πιο σημαντικό– να προτείνει κανόνες παιχνιδιού ώστε ΚοινΣΕπ και τοπική πολιτική να λειτουργούν ως δύο διακριτοί, αλλά συνεργαζόμενοι πυλώνες της ίδιας τοπικής κοινωνίας.

1. ΚοινΣΕπ και Τοπική Πολιτική: Δύο διαφορετικοί κόσμοι που συναντιούνται

1.1 Τι εκπροσωπεί μια ΚοινΣΕπ σε μια τοπική κοινωνία

Μια ΚοινΣΕπ δεν γεννιέται στο κενό. Προκύπτει από:

• Τοπικές ανάγκες (ανεργία, έλλειψη υπηρεσιών, εγκατάλειψη υπαίθρου, ανάγκη για κοινωνική φροντίδα, καλλιέργεια πολιτισμού κ.λπ.).
• Πρωτοβουλία πολιτών που θέλουν να δώσουν λύση συλλογικά, με επιχειρηματικά μέσα αλλά κοινωνικό σκοπό.
• Πίεση της πραγματικότητας: άνθρωποι που δεν βρίσκουν θέση στην κλασική αγορά εργασίας αλλά έχουν δεξιότητες, εμπειρία και όραμα.

Συνεπώς, η ΚοινΣΕπ:

• Είναι οικονομικός φορέας (παράγει προϊόντα/υπηρεσίες).
• Είναι όμως και κοινωνικός φορέας (εντάσσει ευάλωτους, δημιουργεί κοινωνικό όφελος).
• Είναι ταυτόχρονα και πολιτικός φορέας με την ευρεία έννοια (εκφράζει συμφέροντα, φέρνει θέματα στην ατζέντα, παρεμβαίνει στον δημόσιο διάλογο).

1.2 Τι σημαίνει «τοπική πολιτική»

Ως τοπική πολιτική εννοούμε:

• Τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Δήμους, Περιφέρειες).
• Τις παρατάξεις εντός δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων.
• Τα τοπικά δίκτυα επιρροής (επαγγελματικούς φορείς, συλλόγους, ομάδες πίεσης).
• Τις κομματικές δομές που λειτουργούν σε τοπικό επίπεδο.

Η τοπική πολιτική κινείται σε λογική εκλογικών κύκλων, ισορροπιών και αντιπαραθέσεων. Κάθε απόφαση για συνεργασία με ΚοινΣΕπ δεν είναι ποτέ «ουδέτερη». Κάποιος θα πει «αυτή η ΚοινΣΕπ είναι κοντά στη δημοτική αρχή», κάποιος άλλος «είναι ανθρώπων της αντιπολίτευσης». Ακόμα κι αν δεν ισχύει, η υποψία υπάρχει.

2. Γιατί συχνά επικρατεί σύγκρουση – Πηγές έντασης και καχυποψίας

2.1 Ανταγωνισμός για πόρους και ορατότητα

Η τοπική πολιτική αποτελείται από πρόσωπα και σχήματα που διεκδικούν:

• Έργα, προγράμματα, χρηματοδοτήσεις.
• Δημόσια αναγνώριση («ποιος έκανε τι»).
• Έλεγχο στο ποιοι υλοποιούν δράσεις στο δήμο.

Οι ΚοινΣΕπ διεκδικούν:

• Συμβάσεις, προγραμματικές, έργα κοινωνικού χαρακτήρα.
• Χώρους, υποδομές, παραχωρήσεις.
• Συμμετοχή στον σχεδιασμό πολιτικών (και όχι μόνο στην υλοποίηση).

Εδώ γεννιέται συχνά ανταγωνισμός:

«Αν αφήσω τις ΚοινΣΕπ να παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο, ποιος θα πάρει την πολιτική “δόξα”;»
Έτσι κάποιοι αιρετοί φοβούνται ότι η ενδυνάμωση των ΚοινΣΕπ θα μειώσει τη δική τους ορατότητα.

2.2 Καχυποψία και στερεότυπα και από τις δύο πλευρές

Από την πλευρά των ΚοινΣΕπ:

• «Ο δήμος θέλει να μας χρησιμοποιήσει για φθηνή εργασία / να κάνει “γέφυρες” χωρίς προσλήψεις».
• «Θέλουν να μας έχουν ως βιτρίνα κοινωνικής ευαισθησίας».

Από την πλευρά της τοπικής πολιτικής:

• «Οι ΚοινΣΕπ είναι ΜΚΟ τύπου “σφραγίδα” που κυνηγάνε προγράμματα».
• «Είναι άνθρωποι της τάδε παράταξης, θα μας κάνουν αντιπολίτευση».

Αυτά τα στερεότυπα δηλητηριάζουν το πεδίο πριν καν αρχίσει ο διάλογος.

2.3 Θεσμική ασάφεια και έλλειψη σταθερού πλαισίου συνεργασίας

Σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχει:

• Σαφές τοπικό θεσμικό πλαίσιο διαβούλευσης με τους φορείς ΚΑΛΟ.
• Διαφανείς διαδικασίες για προγραμματικές συμβάσεις, κοινωνικά κριτήρια σε διαγωνισμούς, κριτήρια επιλογής συνεργασιών.
• Μακροπρόθεσμη στρατηγική ΚΑΛΟ του δήμου (ποιοι τομείς, ποιοι στόχοι, με ποια μέσα).

Όταν όλα γίνονται «περιστασιακά» και «κατά περίπτωση», ανοίγει ο δρόμος:

• Για υποψίες μεροληψίας.
• Για πελατειακές σχέσεις.
• Για αντιπαραθέσεις μέσα στο δημοτικό συμβούλιο.

3. Οι κίνδυνοι μιας καθαρά συγκρουσιακής σχέσης

Αν η σχέση ΚοινΣΕπ–τοπικής πολιτικής μείνει μόνο στη σύγκρουση, οι επιπτώσεις είναι σοβαρές:

1. Αποκλεισμός από πολιτικές και πόρους
   ΚοινΣΕπ που θεωρούνται «ανεπιθύμητες» ή «αντιπολιτευόμενες» μπορεί να μπλοκάρονται έμμεσα: να μην καλούνται σε διαβούλευση, να μη γίνονται ποτέ ανοικτές προσκλήσεις, να μπαίνουν «κομμένες και ραμμένες» προϋποθέσεις.

2. Αποδυνάμωση της ίδιας της Κοινωνικής Οικονομίας
   Όταν οι πολίτες βλέπουν τις ΚοινΣΕπ μόνο μέσα από τον φακό συγκρούσεων με τον δήμο, χάνεται το μήνυμα ότι είναι εργαλεία συλλογικής λύσης, και τις ταυτίζουν με «άλλη μια ιστορία πολιτικής».

3. Διάσπαση του κοινωνικού ιστού
   Οι πολίτες χωρίζονται σε «δικούς μας» και «δικούς τους». Η ΚοινΣΕπ αντί να γίνεται γέφυρα, μετατρέπεται –στην αντίληψη κάποιων– σε ακόμα ένα πεδίο αντιπαράθεσης. Οι ευάλωτες ομάδες μένουν στη μέση.

4. Κούραση και απογοήτευση των μελών
   Μέλη ΚοινΣΕπ που μπήκαν με κίνητρο να προσφέρουν στην τοπική κοινωνία, κουράζονται από τις πολιτικές κόντρες, τις «σφήνες» και τα παιχνίδια ισχύος. Κάποιοι αποχωρούν, κάποιοι αποστασιοποιούνται, η ΚοινΣΕπ χάνει ζωντάνια.

4. Οι δυνατότητες συνέργειας – Όταν η τοπική πολιτική και οι ΚοινΣΕπ κοιτούν προς την ίδια κατεύθυνση

Παρά τα παραπάνω, η σχέση ΚοινΣΕπ–τοπικής πολιτικής μπορεί να γίνει παράδειγμα καλής πρακτικής όταν στηρίζεται σε αρχές και όχι σε εξυπηρετήσεις.

4.1 Συμπληρωματικοί ρόλοι

• Ο Δήμος έχει:

  • Θεσμική ευθύνη, στρατηγικό σχεδιασμό, πρόσβαση σε υποδομές, ικανότητα κινητοποίησης δημοσίων πόρων.

• Η ΚοινΣΕπ έχει:

  • Ευελιξία, εγγύτητα στην κοινότητα, εμπιστοσύνη πολιτών, γνώση μικρο-αναγκών, δυνατότητα καινοτόμων δράσεων.

Όταν αυτό γίνει συνειδητό, αλλάζει η λογική:

«Δεν είμαστε αντίπαλοι, είμαστε δύο διαφορετικά εργαλεία για την ίδια πόλη».

4.2 Συν-σχεδιασμός τοπικών πολιτικών

Η συνέργεια δεν είναι μόνο «ο δήμος αναθέτει στην ΚοινΣΕπ». Είναι:

• Οι ΚοινΣΕπ να συμμετέχουν από την αρχή στη διαμόρφωση πολιτικών (π.χ. σχέδια για κοινωνική φροντίδα, τοπική απασχόληση, ένταξη ευάλωτων, κυκλική οικονομία).
• Τα προγράμματα να σχεδιάζονται με γνώση της πραγματικότητας «του δρόμου» και όχι μόνο στο γραφείο.

Έτσι οι πολιτικές γίνονται πιο ρεαλιστικές, εφαρμόσιμες και αποδεκτές από την κοινωνία.

4.3 Τοπικές συμφωνίες συνεργασίας

Ένας ώριμος Δήμος μπορεί να υιοθετήσει:

• Τοπικά Σύμφωνα Συνεργασίας με ΚοινΣΕπ & φορείς ΚΑΛΟ, που:
  • Περιγράφουν τους στόχους (π.χ. μείωση ανεργίας νέων, ενίσχυση φροντίδας ηλικιωμένων κ.λπ.).
  • Καθορίζουν ρόλους και μηχανισμούς διαβούλευσης.
  • Προβλέπουν κριτήρια διαφάνειας και αξιολόγησης.

Αυτό μειώνει την καχυποψία και δημιουργεί σταθερότητα.

5. Πώς μπορούν οι ΚοινΣΕπ να συνεργάζονται χωρίς να γίνονται «παράταξη»

Για τις ίδιες τις ΚοινΣΕπ, το μεγάλο στοίχημα είναι να συνεργάζονται με όλους, αλλά να ανήκουν σε κανέναν.

5.1 Κόκκινες γραμμές για την ανεξαρτησία

• Να μην ταυτίζουν τη συλλογική τους ταυτότητα με συγκεκριμένη παράταξη ή πρόσωπο.
• Να μην δέχονται υποσχέσεις ή πιέσεις που αλλοιώνουν τον κοινωνικό τους σκοπό («θα πάρετε έργο, αλλά…»).
• Να μην επιτρέπουν σε αιρετούς να εμφανίζουν δημόσια δράσεις της ΚοινΣΕπ ως «δικές τους προσωπικές παροχές».

5.2 Διαφάνεια και θεσμικός λόγος

• Να ανακοινώνουν δημόσια τις συνεργασίες με Δήμους, με σαφείς όρους, αποφάσεις, πρακτικά, συμβάσεις.
• Να συμμετέχουν σε διαβουλεύσεις με τεκμηριωμένες προτάσεις, όχι με συνθηματολογία.
• Να φροντίζουν η παρουσία τους να είναι θεσμική: μιλούν ως συλλογικότητα, όχι ως «ο φίλος του δημάρχου», «ο άνθρωπος της αντιπολίτευσης».

5.3 Δίαυλοι επικοινωνίας με όλες τις πλευρές

Μια ώριμη ΚοινΣΕπ:

• Μιλά με τη δημοτική αρχή, αλλά μιλά και με την αντιπολίτευση.
• Ενημερώνει όχι μόνο «τους δικούς μας», αλλά όλα τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου.
• Κρατά σταθερό στόχο: το δημόσιο συμφέρον και τον κοινωνικό σκοπό, όχι το παιχνίδι της εξουσίας.

6. Τι σημαίνει υπεύθυνη στάση για την τοπική πολιτική απέναντι στις ΚοινΣΕπ

Η τοπική πολιτική, αν θέλει να σταθεί στο ύψος των σύγχρονων προκλήσεων (κοινωνική συνοχή, κλιματική κρίση, ανεργία, φτώχεια), χρειάζεται συμμάχους.

6.1 Να βλέπουν τις ΚοινΣΕπ ως θεσμικούς εταίρους, όχι ως εργολάβους

Ο Δήμος οφείλει:

• Να αναγνωρίζει ότι οι ΚοινΣΕπ εκπροσωπούν πολίτες και ευάλωτες ομάδες.
• Να σταματήσει να τις βλέπει μόνο ως «φθηνή λύση» για έργα που δεν μπορεί ή δεν θέλει να κάνει η ίδια η υπηρεσία.
• Να τις εντάξει σε μια συνολική στρατηγική κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας.

6.2 Διαφανείς διαδικασίες και ίσοι όροι πρόσβασης

• Ανοιχτές προσκλήσεις ενδιαφέροντος για συνεργασίες.
• Σαφή, γραπτά κριτήρια επιλογής.
• Χρήση κοινωνικών κριτηρίων σε διαγωνισμούς (π.χ. ένταξη ανέργων, περιβαλλοντικό αποτύπωμα, τοπική προστιθέμενη αξία).
• Δημοσιοποίηση όλων των αποφάσεων, ώστε να μην υπάρχει σκιά «φωτογραφικών διαδικασιών».

6.3 Σταθερές δομές διαλόγου

Ο Δήμος μπορεί να δημιουργήσει:

• Επιτροπές ή συμβούλια διαβούλευσης με συμμετοχή ΚοινΣΕπ.
• Τακτικές συναντήσεις για αξιολόγηση και επανασχεδιασμό συνεργασιών.
• Μηχανισμούς όπου οι ΚοινΣΕπ μπορούν να καταθέτουν προτάσεις, να επισημαίνουν προβλήματα, να συνδιαμορφώνουν λύσεις.

7. Δύο χαρακτηριστικά σενάρια – Από τη σύγκρουση στη συνέργεια

7.1 Σενάριο σύγκρουσης

Σε έναν δήμο ιδρύεται μια ΚοινΣΕπ για την κοινωνική φροντίδα. Στην αρχή, υπάρχει ενθουσιασμός. Μετά από λίγο:

• Κάποια μέλη της ΚοινΣΕπ φωτογραφίζονται συχνά με τη δημοτική αρχή, παρουσιάζοντας δράσεις ως «έργο του δημάρχου».
• Η αντιπολίτευση καταγγέλλει «παράνομες αναθέσεις σε φίλους».
• Μέλη της ΚοινΣΕπ νιώθουν ότι χρησιμοποιούνται ως εργαλείο προπαγάνδας, αρχίζουν να αποχωρούν.
• Η επόμενη δημοτική αρχή –αν αλλάξει– φέρεται εχθρικά στην ΚοινΣΕπ, μπλοκάρει συνεργασίες, την αντιμετωπίζει ως «πολιτικό αντίπαλο».

Αποτέλεσμα:

Η ΚοινΣΕπ αποδυναμώνεται, η κοινωνία διχάζεται, οι ωφελούμενοι χάνουν μια δομή που τους στήριζε.

7.2 Σενάριο συνέργειας

Σε έναν άλλο δήμο:

• Ο Δήμος ξεκινά διάλογο με όλες τις ΚοινΣΕπ της περιοχής, χωρίς αποκλεισμούς.
• Διαμορφώνεται Τοπικό Σχέδιο Κοινωνικής Οικονομίας με στόχους, προτεραιότητες, διαφάνεια.
• Προκηρύσσονται ανοικτές προσκλήσεις για συγκεκριμένες δράσεις με κοινωνικά κριτήρια.
• Οι συνεργασίες αξιολογούνται, τα αποτελέσματα παρουσιάζονται δημόσια, αναγνωρίζεται η συμβολή των ΚοινΣΕπ, όχι ενός προσώπου.
• Η αντιπολίτευση ενημερώνεται θεσμικά, έχει λόγο, κριτική, αλλά συμμετέχει στο πλαίσιο.

Αποτέλεσμα:

Η ΚοινΣΕπ ενισχύεται, ο Δήμος αποκτά ισχυρό σύμμαχο, οι πολίτες βλέπουν χειροπιαστά οφέλη.

8. Πλαίσιο αρχών για μια ώριμη σχέση ΚοινΣΕπ–Τοπικής Πολιτικής

Για να περάσουμε από το δίλημμα «σύγκρουση ή συνέργεια» σε μια δημιουργική ισορροπία, χρειάζεται ένα πλαίσιο αρχών:

1. Διακριτοί ρόλοι
   • Ο Δήμος δεν είναι ΚοινΣΕπ, η ΚοινΣΕπ δεν είναι παράταξη.
   • Καθένας τον ρόλο του, με αμοιβαίο σεβασμό.
2. Διαφάνεια παντού
   • Όλες οι συνεργασίες σε κοινή θέα: συμβάσεις, αποφάσεις, κριτήρια.
   • Καμία «προφορική συνεννόηση» που δεν αποτυπώνεται θεσμικά.
3. Ισότιμη συμμετοχή στον διάλογο
   • Οι ΚοινΣΕπ έχουν λόγο, προτάσεις, τεκμηρίωση.
   • Η τοπική πολιτική τις ακούει όχι ως «αιτούντες χάρης», αλλά ως εταίρους.
4. Αποστασιοποίηση από κομματικές εξαρτήσεις
   • Τα μέλη μπορούν φυσικά να έχουν πολιτικές απόψεις.
   • Η ΚοινΣΕπ όμως, ως νομικό πρόσωπο, κρατά ανεξάρτητη, θεσμική στάση.
5. Συνεχής αξιολόγηση και αυτοκριτική
   • Οι Δήμοι να αξιολογούν αν πράγματι αξιοποιούν τις δυνατότητες των ΚοινΣΕπ.
   • Οι ΚοινΣΕπ να εξετάζουν αν στέκονται στο ύψος των αρχών της κοινωνικής οικονομίας.

Από το «μας χρησιμοποιούν» και το «μας πολεμούν» στο «χτίζουμε μαζί»

Το ερώτημα «ΚοινΣΕπ και τοπική πολιτική: σύγκρουση ή συνέργεια;» δεν έχει μία απάντηση γραμμένη σε νόμο ή σε εγχειρίδιο. Κάθε πόλη, κάθε χωριό, κάθε νησί θα δώσει τη δική του απάντηση, μέσα από τις επιλογές των ανθρώπων του: των μελών των ΚοινΣΕπ, των αιρετών, των υπηρεσιακών, των πολιτών που παρακολουθούν, κρίνουν και συμμετέχουν.

Αν επικρατήσει η λογική του φόβου και της καχυποψίας, τότε:

• Οι ΚοινΣΕπ θα κατηγορούν τον Δήμο ότι τις αποκλείει ή τις εργαλειοποιεί.
• Η τοπική πολιτική θα κατηγορεί τις ΚοινΣΕπ ότι «παίζουν παιχνίδια», ότι «είναι βιτρίνες», ότι «είναι αντίπαλοι».
• Η κοινωνία, στο τέλος, θα χάνει. Οι ευάλωτοι θα μένουν χωρίς δομές, οι νέοι χωρίς ευκαιρίες, η τοπική οικονομία χωρίς καινοτομία.

Αν όμως επιλέξουμε –συνειδητά– τη λογική της κριτικής συνέργειας, τότε το τοπίο αλλάζει:

• Οι ΚοινΣΕπ διεκδικούν, αλλά ταυτόχρονα συνεργάζονται, προτείνουν, ελέγχουν, αποδεικνύουν στην πράξη ότι δεν είναι «εργολάβοι πολιτικής» αλλά φορείς συλλογικού οράματος.
• Οι Δήμοι αναγνωρίζουν τις ΚοινΣΕπ ως πολύτιμους εταίρους σε ένα πεδίο όπου η κλασική αγορά και ο στενός δημόσιος τομέας αποτυγχάνουν να δώσουν λύσεις.
• Η τοπική πολιτική «ανεβαίνει επίπεδο»: από τη μικροπολιτική διαχείριση και τη λογική «ημέτερων» περνάει σε μια νέα κουλτούρα διακυβέρνησης που βασίζεται στη συμμετοχή, την κοινωνική καινοτομία και τη βιωσιμότητα.

Η ώριμη απάντηση στο δίλημμα «σύγκρουση ή συνέργεια» δεν είναι να κρύψουμε τις συγκρούσεις κάτω από το χαλί, ούτε να προσποιηθούμε ότι όλα είναι αρμονικά. Οι συγκρούσεις, όταν είναι θεσμικές, διαφανείς και με επίκεντρο το δημόσιο συμφέρον, είναι υγιές κομμάτι της δημοκρατίας.

Το ζητούμενο είναι να επιλέξουμε συνειδητά:

• Όχι υποταγή των ΚοινΣΕπ στην τοπική εξουσία.
• Όχι τυφλή αντιπαλότητα που ακυρώνει κάθε προοπτική συνεργασίας.
• Αλλά μια σχέση ισότιμης, κριτικής συνεργασίας, όπου οι ΚοινΣΕπ λειτουργούν ως γέφυρες ανάμεσα στους πολίτες και την τοπική πολιτική, όχι ως παραρτήματα κομματικών μηχανισμών, ούτε ως αντίπαλα στρατόπεδα.

Στο τέλος της ημέρας, το ερώτημα για κάθε ΚοινΣΕπ και για κάθε Δήμο είναι βαθιά πρακτικό:

Θέλουμε να γράφουμε ανακοινώσεις καταγγελίας ο ένας για τον άλλον ή θέλουμε να γράφουμε μαζί το επόμενο σχέδιο για μια πιο δίκαιη, βιώσιμη και ανθρώπινη πόλη;

Η επιλογή δεν είναι θεωρητική. Είναι καθημερινή, πολιτική και –κυρίως– κοινωνική. Και εκεί κρίνονται όλοι: και οι ΚοινΣΕπ, και η τοπική πολιτική, και η ίδια η ποιότητα της δημοκρατίας μας στην πράξη.

Η Κοινωνική Οικονομία στην Πράξη