---

Η ιστοσελίδα koinsep.org αποτελεί μια πλατφόρμα ενημέρωσης και υποστήριξης για Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (ΚοινΣΕπ) και φορείς της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας στην Ελλάδα. Παρέχει πληροφορίες για την ίδρυση και διαχείριση ΚοινΣΕπ, όπως οδηγούς, νέα για επιδοτήσεις, νομικές και φορολογικές συμβουλές, καθώς και επικαιροποιημένα θέματα για τη λειτουργία τους. Απευθύνεται σε επαγγελματίες και πολίτες που επιθυμούν να συμβάλλουν στην κοινωνική οικονομία, ενισχύοντας την τοπική ανάπτυξη και τις κοινωνικές δράσεις και λειτουργει μέχρι σήμερα ανελλιπώς από το 2012

---

Εάν αποφασίσετε την δημιουργία της δικής σας ΚοινΣΕπ και έχετε μια καλή ιδέα που πληροί τα κριτήρια του νόμου 4430/2016 ελάτε σε επαφή μαζί μας από εδώ για να σας βοηθήσουμε με την 12χρονη εμπειρία μας στον τομέα της Κοινωνικής Οικονομίας και στην Δημιουργία άνω των 750 Επιτυχημένων ΚοινΣΕπ

---

Η σύγχρονη ελληνική κοινωνία ζει εδώ και δεκαετίες σε ένα μόνιμο καθεστώς κρίσης: οικονομική ανασφάλεια, ανεργία, φυγή νέων στο εξωτερικό, διάρρηξη των κοινοτικών δεσμών, κατάρρευση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία (Κ.ΑΛ.Ο.) εμφανίζεται –θεωρητικά– ως μια από τις πιο ουσιαστικές απαντήσεις: συνεργατικές επιχειρήσεις, συλλογική ιδιοκτησία, δημοκρατική λήψη αποφάσεων, κοινωνικός αντίκτυπος και όχι μόνο κέρδος, ένταξη ευάλωτων ομάδων, τοπική ανάπτυξη με κοινωνικό πρόσημο.

Κι όμως, παρά την αντικειμενική ανάγκη, ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας αντιμετωπίζει την Κ.ΑΛ.Ο. με καχυποψία, προκατάληψη ή απλή άγνοια. Άλλοι τη θεωρούν «μαγαζάκι επιδοτήσεων», άλλοι «πρόσχημα για να κρύβονται κλασικές επιχειρήσεις», άλλοι «στημένο παιχνίδι πολιτικών ή “ημετέρων”», ενώ πολλοί πολίτες δεν έχουν καν ξεκάθαρη εικόνα τι είναι, τι κάνει και πώς λειτουργεί.

Αυτές οι προκαταλήψεις δεν είναι τυχαίες. Πατάνε πάνω σε ιστορικές εμπειρίες αποτυχημένων συνεταιρισμών, σε μια μακρά παράδοση κρατισμού και πελατειακών σχέσεων, σε τραυματικές συναντήσεις με τη γραφειοκρατία, αλλά και σε μια βαθύτερη έλλειψη κουλτούρας συνεργασίας. Η ελληνική κοινωνία έχει μάθει να εμπιστεύεται την οικογένεια, το μικρό μαγαζί, το ατομικό «βόλεμα» – όχι όμως εύκολα τον συλλογικό θεσμό, την οριζόντια δομή, τον συνεταιρισμό ισότιμων μελών.

Αυτή η διατριβή επιχειρεί να αποτυπώσει πώς και γιατί εμφανίζονται οι προκαταλήψεις απέναντι στην Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία στην Ελλάδα, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες παρεξηγήσεων, πώς αναπαράγονται από θεσμούς, ΜΜΕ και καθημερινό λόγο, αλλά κυρίως πώς μπορούν να ανατραπούν. Γιατί η Κ.ΑΛ.Ο. δεν είναι «μια ακόμα μόδα» ή ένας «τύπος επιχείρησης». Είναι μια διαφορετική λογική για το πώς παράγουμε, πώς μοιραζόμαστε, πώς συνεργαζόμαστε. Και αν η ελληνική κοινωνία δεν καταφέρει να ξεπεράσει τα στερεότυπά της, κινδυνεύει να χάσει μια από τις λίγες πραγματικά βιώσιμες διεξόδους που έχει στα χέρια της.

1. Τι είναι – και τι δεν είναι – η Κοινωνική & Αλληλέγγυα Οικονομία

Πριν μιλήσουμε για προκαταλήψεις, χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε το πεδίο:

• Δεν είναι φιλανθρωπία: δεν μιλάμε για ελεημοσύνη ή για «καλές πράξεις». Μιλάμε για οικονομική δραστηριότητα με έσοδα, κόστη, επαγγελματισμό, σχέδια βιωσιμότητας.
• Δεν είναι κλασική ιδιωτική επιχείρηση: η λογική δεν είναι «μεγιστοποίηση του κέρδους για τον ιδιοκτήτη», αλλά κοινωνικός σκοπός, συλλογική ιδιοκτησία και δημοκρατική διοίκηση.
• Δεν είναι κρατικός φορέας: δεν είναι ούτε ΔΕΚΟ ούτε δημόσια υπηρεσία. Είναι φορείς της αγοράς, αλλά με κοινωνικό DNA.
• Δεν είναι “απλώς συνεταιρισμός” με την παλιά, συχνά αρνητικά φορτισμένη έννοια των αγροτικών συνεταιρισμών. Είναι μια νέα γενιά συνεργατικών σχημάτων, συχνά πιο ευέλικτη, τομεακά διαφοροποιημένη, φωτογραφίζοντας ανάγκες του 21ου αιώνα (τεχνολογία, φροντίδα, περιβάλλον, πολιτισμό κ.λπ.).

Με άλλα λόγια, η Κ.ΑΛ.Ο. είναι ο χώρος όπου η οικονομία συναντά την κοινωνική δικαιοσύνη, ο ανταγωνισμός συνυπάρχει με τη συνεργασία και η κερδοφορία υποτάσσεται στον άνθρωπο, όχι το αντίστροφο. Ακριβώς αυτή η «ενδιάμεση» θέση, όμως, την κάνει δύσκολη να γίνει κατανοητή και εύκολη να παρεξηγηθεί.

2. Ιστορικές ρίζες της καχυποψίας: το βάρος του παρελθόντος

Οι προκαταλήψεις απέναντι στην Κ.ΑΛ.Ο. δεν γεννήθηκαν στο κενό. Έχουν βαθιές ρίζες:

1. Κακή εμπειρία με συνεταιρισμούς του παρελθόντος
   Για δεκαετίες, πολλοί αγροτικοί συνεταιρισμοί ταυτίστηκαν με:
   • κομματικοποίηση,
   • κακοδιαχείριση,
   • διαφθορά,
   • σπατάλη επιδοτήσεων,
   • πελατειακές σχέσεις.
     Το αποτέλεσμα είναι ότι, για πολλούς πολίτες, η λέξη «συνεταιρισμός» ξυπνά εικόνες αδιαφάνειας και αποτυχίας.
2. Κρατισμός και πελατειακό κράτος
   Η ελληνική κοινωνία έμαθε επί δεκαετίες να ζητά λύσεις κυρίως από το Κράτος: προσλήψεις, επιδόματα, ρουσφέτια, ρυθμίσεις. Η ιδέα ότι οι πολίτες μπορούν να οργανωθούν συλλογικά, ισότιμα, χωρίς κομματικό «προστάτη», συχνά φαντάζει είτε αφελής είτε «επικίνδυνη».
3. Ατομική μικροϊδιοκτησία και οικογενειακό μοντέλο
   Το πρότυπο «μικρό μαγαζί – οικογενειακή επιχείρηση» κυριάρχησε. Η επιτυχία νοείται ως προσωπική ή οικογενειακή, όχι συλλογική. Η προοπτική να μοιραστεί κάποιος την ιδιοκτησία, τη διοίκηση και τις αποφάσεις με άλλα μέλη αντιβαίνει στο ένστικτο του “να έχω τον έλεγχο”.
4. Διαχρονική έλλειψη εμπιστοσύνης
   Πολλοί Έλληνες εμπιστεύονται πιο εύκολα:
   • την οικογένεια,
   • τον πολύ στενό κύκλο,
   • τον «γνωστό του γνωστού».
     Αντίθετα, δυσκολεύονται να εμπιστευτούν θεσμούς, συλλογικά σχήματα, άγνωστους συνεργάτες. Αυτή η χαμηλή θεσμική εμπιστοσύνη είναι δομικό εμπόδιο για κάθε συνεργατικό εγχείρημα.

3. Οι βασικές κατηγορίες προκαταλήψεων απέναντι στην Κ.ΑΛ.Ο.

Στην καθημερινή συζήτηση, οι προκαταλήψεις εκφράζονται με φράσεις, σχόλια, ειρωνείες. Μπορούμε να τις ταξινομήσουμε σε ορισμένες χαρακτηριστικές κατηγορίες.

3.1 «Είναι απλώς για επιδοτήσεις και προγράμματα»

Η πιο διαδεδομένη προκατάληψη είναι ότι η Κ.ΑΛ.Ο. υπάρχει για:

• να «ξεκλειδώνει προγράμματα»,
• να «μοιράζει λεφτά ΕΣΠΑ»,
• να λειτουργεί όσο υπάρχουν επιδοτήσεις και μετά να διαλύεται.

Αυτή η αντίληψη:

• αγνοεί τον παραγωγικό και εμπορικό ρόλο πολλών ΚοινΣΕπ,
• βλέπει τους φορείς Κ.ΑΛ.Ο. ως «εργαλεία χρηματοδότησης», όχι ως μακροπρόθεσμες επιχειρήσεις,
• μετατρέπει την Κ.ΑΛ.Ο. σε «κόλπο», όχι σε εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης.

Πίσω από αυτό κρύβεται η συλλογική τραυματική εμπειρία από την κακοποίηση των επιδοτήσεων (και στον πρωτογενή τομέα και αλλού), όπου το κίνητρο ήταν «πώς θα πάρουμε τα χρήματα» και όχι «τι βιώσιμο θα χτίσουμε».

3.2 «Συνεταιρισμός = χάος, τσακωμοί, αδιαφάνεια»

Μια άλλη ισχυρή προκατάληψη είναι ότι κάθε συνεταιριστική μορφή θα καταλήξει:

• σε εσωτερικές συγκρούσεις,
• σε «κλίκες» και παρέες,
• σε “πρόεδρο-βασιλιά” που τα κάνει όλα κουμάντο,
• σε αδιαφάνεια στα οικονομικά.

Πρόκειται για μεταφορά παλιών κακών εμπειριών σε ένα νέο πεδίο, χωρίς διάκριση:

• ανάμεσα σε θεσμικά υποχρεωτικές διαδικασίες διαφάνειας,
• σε νέα εργαλεία λογοδοσίας,
• σε ψηφιακά εργαλεία διακυβέρνησης,
• στις δομικές διαφορές μεταξύ παλιών συνεταιρισμών και σύγχρονων ΚοινΣΕπ.

3.3 «Δεν είναι “κανονική δουλειά” – είναι εθελοντισμός ή χόμπι»

Επίμονα κυκλοφορεί η ιδέα ότι η Κ.ΑΛ.Ο. είναι:

• ή «καθαρός εθελοντισμός»,
• ή «μια ασχολία για όσους δεν βρίσκουν κανονική δουλειά».

Έτσι παραγνωρίζεται ότι:

• οι φορείς Κ.ΑΛ.Ο. είναι νομικές οντότητες με ευθύνες, υποχρεώσεις, συμβάσεις εργασίας,
• μπορούν να προσφέρουν σταθερές θέσεις εργασίας,
• οι εργαζόμενοι δεν είναι «εθελοντές για πάντα», αλλά μπορούν να αμείβονται αξιοπρεπώς,
• ο κοινωνικός σκοπός δεν ακυρώνει την επαγγελματική σοβαρότητα – την απαιτεί.

Η προκατάληψη αυτή υποτιμά όχι μόνο τις ΚοινΣΕπ αλλά και όσους εργάζονται σε αυτές, σαν να κάνουν κάτι «δευτερεύον» ή «μη σοβαρό».

3.4 «Είναι για “αριστερούς”, ακτιβιστές και περιθώριο»

Μια ακόμα ισχυρή καχυποψία είναι ότι η Κ.ΑΛ.Ο.:

• ανήκει ιδεολογικά μόνο στην Αριστερά ή σε συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους,
• είναι υπόθεση «ακτιβιστών» και «κινηματικών»,
• δεν αφορά τον «κανονικό επαγγελματία», τον μικρομεσαίο, τον άνθρωπο της αγοράς.

Έτσι, η Κ.ΑΛ.Ο. περιορίζεται στο μυαλό πολλών ως ιδεολογική «φούσκα», ενώ στην πραγματικότητα:

• είναι ένα πολυκομματικό και υπερ-ιδεολογικό πεδίο,
• αφορά πρακτικά ζητήματα: δουλειά, υπηρεσίες, τοπική ανάπτυξη,
• μπορεί να ενδιαφέρει και συντηρητικούς, και φιλελεύθερους, και προοδευτικούς, όταν μιλάμε για βιώσιμες λύσεις.

3.5 «Δεν είναι βιώσιμη – θα κλείσει μόλις δυσκολέψουν τα πράγματα»

Η αντίληψη ότι οι ΚοινΣΕπ:

• «δεν αντέχουν την αγορά»,
• «δεν ξέρουν από business»,
• «ζούνε σε ρομαντικό κόσμο»,

χτίζεται στο επιχείρημα ότι οι συλλογικές αποφάσεις, ο κοινωνικός σκοπός και η ένταξη ευάλωτων ομάδων είναι δήθεν ασύμβατα με τη βιωσιμότητα.

Αυτό συνδέεται με ένα μονοδιάστατο πρότυπο επιχειρηματικότητας: επιτυχία = μεγιστοποίηση κερδών, ανεξάρτητα από κοινωνικό κόστος. Οτιδήποτε βάζει όρια στο κέρδος, θεωρείται «αδύναμο» ή «καταδικασμένο».

4. Πώς αναπαράγονται οι προκαταλήψεις: ΜΜΕ, θεσμοί, καθημερινός λόγος

Οι προκαταλήψεις επιβιώνουν και ενισχύονται μέσα από πολλαπλούς μηχανισμούς.

4.1 ΜΜΕ: η αόρατη Κ.ΑΛ.Ο. ή η Κ.ΑΛ.Ο. ως «περίεργη είδηση»

Τα περισσότερα ΜΜΕ:

• σπάνια παρουσιάζουν ολοκληρωμένα παραδείγματα κοινωνικών επιχειρήσεων,
• είτε αγνοούν τελείως την Κ.ΑΛ.Ο.,
• είτε την παρουσιάζουν αποσπασματικά (π.χ. ως «ωραία ιστορία ευαισθησίας»),
• είτε προβάλλουν μόνο σκάνδαλα ή αποτυχίες, αν υπάρξουν.

Έτσι χτίζεται μια εικόνα ότι:

• «αν ήταν σοβαρό, θα το βλέπαμε στα κανάλια»,
• άρα είναι κάτι περιθωριακό, δευτερεύον, μη αξιόπιστο.

4.2 Δημόσια διοίκηση: γραφειοκρατία, ασυνέπεια, αντιφατικά μηνύματα

Πολλοί φορείς Κ.ΑΛ.Ο. αντιμετωπίζουν στη δημόσια διοίκηση:

• άγνοια του τι είναι ΚοινΣΕπ,
• διαφορετικές ερμηνείες από υπηρεσία σε υπηρεσία,
• υπερβολικές ή παράλογες απαιτήσεις,
• αυθαίρετες κρίσεις υπαλλήλων,
• δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις.

Όταν το ίδιο το κράτος μπερδεύεται ή αντιφάσκει, πώς να μην δικαιώνεται στο μυαλό του πολίτη η ιδέα ότι «κάτι δεν πάει καλά μ’ αυτά τα σχήματα»;

4.3 Τραπεζικό σύστημα και αγορά

Οι τράπεζες, συχνά:

• αντιμετωπίζουν τις ΚοινΣΕπ ως «περίεργη» νομική μορφή,
• ζητούν δυσανάλογα έγγραφα και πληροφορίες,
• δυσκολεύονται να κατανοήσουν τον συλλογικό χαρακτήρα και τον κοινωνικό σκοπό.

Το ίδιο και μέρος της αγοράς (προμηθευτές, συνεργάτες):

• δεν ξέρουν πώς να αξιολογήσουν την αξιοπιστία μιας ΚοινΣΕπ,
• προτιμούν «κλασικές» εταιρικές μορφές.

4.4 Καθημερινός λόγος και προσωπικές εμπειρίες

Τέλος, οι προκαταλήψεις αναπαράγονται:

• σε καφενεία, παρέες, social media,
• μέσα από μεμονωμένα παραδείγματα αποτυχίας που γενικεύονται,
• μέσα από ειρωνικά σχόλια («άσε, αυτά είναι για επιδοτήσεις»),
• μέσα από τον φόβο: «θα μπλέξω με συνεταίρους και θα τσακωθούμε».

5. Η πραγματικότητα πίσω από τα στερεότυπα: ένας άλλος τρόπος να βλέπουμε την επιτυχία

Παρά τις προκαταλήψεις, η καθημερινή πραγματικότητα πολλών φορέων Κ.ΑΛ.Ο. δείχνει μια άλλη εικόνα:

• δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας, συχνά για ανθρώπους που δύσκολα θα τους προσλάμβανε μια κλασική επιχείρηση (μακροχρόνια άνεργοι, ΑμεΑ, γυναίκες επιστρέφουσες στην εργασία, νέοι σε απομακρυσμένες περιοχές),
• αναπτύσσονται υπηρεσίες φροντίδας (ηλικιωμένοι, παιδιά, ευάλωτες ομάδες) που το κράτος καλύπτει ανεπαρκώς,
• ενισχύονται τοπικές παραγωγές και προϊόντα μικρής κλίμακας,
• υλοποιούνται δράσεις περιβάλλοντος, ανακύκλωσης, πολιτισμού, εκπαίδευσης, ψηφιακής ένταξης.

Η επιτυχία εδώ δεν μετριέται μόνο σε ευρώ, αλλά:

• σε πόσους ανθρώπους αγγίζει,
• σε πόσες ζωές βελτιώνει,
• σε πόσο ενδυναμώνει τις κοινότητες,
• σε πόσο μειώνει ανισότητες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αποτυχίες, λάθη, κακές πρακτικές. Σημαίνει όμως ότι οι αποτυχίες δεν είναι η ουσία του θεσμού, αλλά η κακή εφαρμογή του. Όπως και οι κακές ιδιωτικές επιχειρήσεις δεν ακυρώνουν τον θεσμό της επιχειρηματικότητας συνολικά.

6. Η ψυχολογία της συνεργασίας: γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να εμπιστευτούμε τον άλλον;

Πέρα από θεσμούς και νόμους, η μάχη για την Κ.ΑΛ.Ο. είναι βαθιά πολιτισμική και ψυχολογική.

1. Φόβος απώλειας ελέγχου
   Η συμμετοχή σε συλλογική επιχείρηση σημαίνει:

• μοιράζομαι αποφάσεις,
• λογοδοτώ σε άλλα μέλη,
• δεν είμαι ο «απόλυτος αφεντικός».
  Αυτό τρομάζει όσους έχουν μάθει ότι η δύναμη βρίσκεται στην ατομική ιδιοκτησία και εξουσία.

1. Δυσκολία στη διαχείριση συγκρούσεων
   Κάθε συλλογικό σχήμα έχει εντάσεις. Η έλλειψη παιδείας στη δημοκρατική διαβούλευση, στη διαχείριση διαφωνιών και στον σεβασμό της μειοψηφίας, κάνει τις συγκρούσεις να μοιάζουν με «καταστροφή» και όχι ως φυσικό μέρος της συλλογικής ζωής.
2. Πολιτική πόλωση και καχυποψία
   Η πολιτική πόλωση διαχρονικά μεταφέρεται και μέσα στα συνεργατικά σχήματα. Ο φόβος ότι «κάποιος κρύβει κομματικές ατζέντες» οδηγεί σε επιφυλακτικότητα και διάχυτη δυσπιστία.
3. Χαμηλή αυτοπεποίθηση συλλογικά, υψηλή ατομικά
   Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι «αν το κάνω μόνος μου, μπορώ να τα καταφέρω», αλλά «αν μπλέξω με άλλους, θα γίνει μπάχαλο». Η Κ.ΑΛ.Ο. ζητά ακριβώς το αντίθετο: να πιστέψουμε ότι μαζί μπορούμε καλύτερα, όχι παρά τα μέλη, αλλά χάρη σε αυτά.

7. Πώς ανατρέπονται οι προκαταλήψεις: στρατηγικές, πρακτικά βήματα και αλλαγή νοοτροπίας

Η αλλαγή της κοινωνικής αντίληψης δεν γίνεται αυτόματα. Χρειάζεται επίμονη, συντονισμένη δουλειά σε πολλαπλά επίπεδα.

7.1 Ορατότητα και αφήγηση: να μιλήσουν οι πραγματικές ιστορίες

• Συστηματική ανάδειξη χειροπιαστών παραδειγμάτων: ποιοι άνθρωποι βρήκαν δουλειά, ποια τοπική κοινωνία ωφελήθηκε, τι άλλαξε.
• Δημιουργία θετικής αφήγησης: όχι μόνο τεχνικοί όροι και νόμοι, αλλά ανθρώπινες ιστορίες που συγκινούν και πείθουν.
• Παρουσία σε ΜΜΕ, κοινωνικά δίκτυα, εκδηλώσεις, σχολεία, πανεπιστήμια.

7.2 Εκπαίδευση και κατάρτιση: καλλιέργεια κουλτούρας συνεργασίας

• Ενσωμάτωση της Κ.ΑΛ.Ο. σε προγράμματα τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης.
• Σεμινάρια για:
  • δημοκρατική διακυβέρνηση,
  • διαχείριση συγκρούσεων,
  • συμμετοχικές διαδικασίες,
  • κοινωνικό αντίκτυπο.
• Ενδυνάμωση των μελών των ΚοινΣΕπ ώστε να λειτουργούν ως ζωντανά παραδείγματα σοβαρότητας, επαγγελματισμού και διαφάνειας.

7.3 Θεσμικές εγγυήσεις και καθαρό νομικό πλαίσιο

• Σταθερό, ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο που:
  • αποσαφηνίζει δικαιώματα και υποχρεώσεις,
  • διασφαλίζει λογοδοσία χωρίς υπερβολική γραφειοκρατία,
  • προστατεύει από αυθαιρεσίες ερμηνείας.
• Δημιουργία μηχανισμών υποστήριξης και ελέγχου που ενισχύουν την αξιοπιστία του πεδίου (όχι τιμωρητικά, αλλά αναπτυξιακά).

7.4 Συμμαχίες με τοπικούς φορείς και κοινωνία

• Συνεργασίες με:
  • Δήμους, Περιφέρειες,
  • σχολεία, πανεπιστήμια,
  • συλλόγους, ΜΚΟ, επαγγελματικά επιμελητήρια.
• Κοινά έργα που φέρνουν πραγματική ωφέλεια στην καθημερινότητα (καθαριότητα, φροντίδα, πολιτισμός, τουρισμός, περιβάλλον).
• Όσο περισσότερο ο πολίτης βλέπει στην πράξη την Κ.ΑΛ.Ο., τόσο περισσότερο καταρρέουν τα στερεότυπα.

7.5 Μέτρηση και ανάδειξη κοινωνικού αντίκτυπου

• Ανάπτυξη εργαλείων για:
  • μέτρηση κοινωνικού οφέλους,
  • αποτύπωση θέσεων εργασίας,
  • καταγραφή ωφελουμένων.
• Δημοσιοποίηση αυτών των στοιχείων ώστε:
  • να πείθονται οι πολίτες,
  • να αναγνωρίζουν οι θεσμοί,
  • να υποχρεώνονται και οι ίδιοι οι φορείς Κ.ΑΛ.Ο. να βελτιώνονται συνεχώς.

Από την καχυποψία στην εμπιστοσύνη: η Κ.ΑΛ.Ο. ως στοίχημα ενηλικίωσης της ελληνικής κοινωνίας

Οι προκαταλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στην Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία δεν είναι ένα απλό «επικοινωνιακό πρόβλημα». Είναι ένας καθρέφτης βαθύτερων αντιφάσεων:

• ανάμεσα στο επιθυμητό «να αλλάξει κάτι» και στον φόβο «να μην χάσουμε τον έλεγχο»,
• ανάμεσα στην ανάγκη για δικαιότερη κοινωνία και την συνήθεια του ατομικού βολέματος,
• ανάμεσα στο κάλεσμα για συλλογική δράση και στην ριζωμένη δυσπιστία απέναντι στους «άλλους».

Η Κ.ΑΛ.Ο. ζητά από την ελληνική κοινωνία κάτι πολύ πιο απαιτητικό από το να αλλάξει μια νομική μορφή: ζητά να αλλάξει νοοτροπία. Να πιστέψει ότι:

• ο πλούτος δεν είναι μόνο οικονομικός, αλλά και κοινωνικός,
• η επιτυχία δεν μετριέται μόνο σε τζίρο, αλλά και σε ανθρώπους που στέκονται στα πόδια τους,
• η συνεργασία δεν είναι «αδυναμία», αλλά ανώτερο επίπεδο ωριμότητας.

Για να συμβεί αυτό, δεν αρκεί να κατηγορούμε την κοινωνία για προκατάληψη. Χρειάζεται:

• οι φορείς της Κ.ΑΛ.Ο. να είναι υποδειγματικά διαφανείς και αξιόπιστοι,
• τα θεσμικά όργανα να είναι συνεπή, δίκαια και ενημερωμένα,
• τα ΜΜΕ να ανοίξουν χώρο σε πραγματικές ιστορίες κοινωνικής επιχειρηματικότητας,
• οι ίδιοι οι πολίτες να κάνουν το βήμα από τον κυνισμό στην ενεργό συμμετοχή.

Η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία δεν ζητά προνόμια. Ζητά χώρο να αποδείξει τι μπορεί να κάνει. Και αν η ελληνική κοινωνία καταφέρει να ξεπεράσει τις προκαταλήψεις που την βαραίνουν, μπορεί να ανακαλύψει ότι μέσα σε αυτά τα συνεργατικά σχήματα κρύβεται κάτι σπάνιο και πολύτιμο: η δυνατότητα να παράγουμε πλούτο χωρίς να αφήνουμε κανέναν πίσω.

Στο τέλος, το ερώτημα δεν είναι αν η Κ.ΑΛ.Ο. αξίζει την εμπιστοσύνη μας. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν ως κοινωνία είμαστε έτοιμοι να εμπιστευτούμε ο ένας τον άλλον λίγο περισσότερο. Γιατί εκεί ακριβώς αρχίζει η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία: στο σημείο που σταματά ο φόβος και ξεκινά η συλλογική ευθύνη.

Η Κοινωνική Οικονομία στην Πράξη